ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΜΕΤΟΧΩΝ ΣΕ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΡΟΤΑΣΗ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΜΕΤΟΧΩΝ ΣΕ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Α. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ

Αναλύεται σε δευτερεύουσα αναφορική πρόταση.

α) ´Εναρθρη = δεικτική αντωνυμία (ίδιο γένος, αριθμό και πτώση με τη μετοχή + αναφορική αντωνυμία (στην ονομαστική στο γένος και αριθμό της μετοχής)

β) ´Αναρθρη = αναφορική αντωνυμία (στην ονομαστική στο γένος και αριθμό της μετοχής)

ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ	ΑΝΑΦΟΡΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
α) προῃρούμην γράφειν οὐ τοὺς ἐξηγουμένους.	προῃρούμην γράφειν οὐκ ἐκείνους οἳ ἐξηγοῦνται.
β) Ποτείδαιαν ἔχουσιν ἐπὶ τῷ ᾿Ισθμῷ οὖσαν.	Ποτείδαιαν ἔχουσιν ἥ ἐστι ἐπὶ τῷ ᾿Ισθμῷ.

Β. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ

Αναλύεται σε δευτερεύουσα πρόταση μόνο όταν εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν αίσθηση, γνώση, μάθηση, μνήμη, δείξη, αγγελία, έλεγχο και μεταφράζεται με το ότι.

ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ	ΕΙΔΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
ὁρῶ τὰ πράγματα δυσκολίαν ἔχοντα.	ὁρῶ ὅτι τὰ πράγματα δυσκολίαν ἔχουσιν.

Γ. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ

1) ΧΡΟΝΙΚΗ

Αναλύεται σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση.

α) Χρονικός σύνδεσμος + οριστική (πραγματικό)

β) Χρονικός σύνδεσμος + ἂν αορ. (συνήθως) + υποτακτική (προσδοκώμενο ή αόριστα επαναλαμβανόμενο στο παρόν και μέλλον)

γ) Χρονικός σύνδεσμος + ευκτική (αόριστα επαναλαμβανόμενο στο παρελθόν ή απλή σκέψη)

    

ΣΗΜ. Η επιλογή του κατάλληλου συνδέσμου εξαρτάται από τη μορφή της χρονικής σχέσης μεταξύ της μετοχής και της κύριας πρότασης.

σύγχρονο: ὅτε, ὁπότε, ἐνῷ

προτερόχρονο: ἐπεί, ἐπειδή, ἀφ᾿ οὗ

υστερόχρονο: ἕως, μέχρι

ΧΡΟΝΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ	ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
α) ταῦτα εἰπὼν ἐπαύσατο.	ταῦτα ἐπεὶ εἶπεν ἐπαύσατο.
β) τὰς τοῦ πατρὸς προαιρέσεις ἀναμνησθεὶς ἕξεις παράδειγμα.	τὰς τοῦ πατρὸς προαιρέσεις ὅταν ἀναμνησθῇς ἕξεις παράδειγμα.
γ) ἀδικεῖν ἐπιχειροῦσιν οὐκ ἐπέτρεπον.	ὁπότε ἀδικεῖν ἐπιχειροῖεν οὐκ ἐπέτρεπον.

2) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ

Αναλύεται σε δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση.

ἐπεί, ἐπειδή, ὅτι, διότι, ὡς + οριστική ή ευκτική του πλαγίου λόγου.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ	ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
πεπεικὼς ἐμαυτὸν ἀνέστηκα.	ἐπεὶ πέπεικα ἐμαυτὸν ἀνέστηκα.

3) ΤΕΛΙΚΗ

Αναλύεται σε δευτερεύουσα τελική πρόταση.

     ἵνα, ὅπως + υποτακτική ή ευκτική πλαγίου λόγου.

ΤΕΛΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ	ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
πέμπουσιν εἰς διδασκάλων μαθησομένους γράμματα.	πέμπουσιν εἰς διδασκάλων ἵνα μάθωσι γράμματα.

4) ΥΠΟΘΕΤΙΚΗ

Αναλύεται σε δευτερεύουσα υποθετική πρόταση.

Η υπόθεση καθορίζεται από τον υποθετικό λόγο που προκύπτει.

ΥΠΟΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ	ΥΠΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
εὖ φερομένης τῆς γεωργίας ἔρρωνται καὶ αἱ ἄλλαι τέχναι.	εἰ εὖ  φέρεται ἡ γεωργία ἔρρωνται καὶ αἱ ἄλλαι τέχναι.
Λαβόντες ἐπιστάτην πολὺ ἄν διήνεγκαν.	εἰ ἔλαβον ἐπιστάτην πολὺ ἄν διήνεγκαν.
Παραβὰς τις τοὺς νόμους δώσει δίκην.	ἐὰν παραβῇ τις τοὺς νόμους δώσει δίκην.
τοῖς πρώτοις ἀγῶσι σφαλέντες τὴν ἐλπίδα τοῦ φόβου ἔχουσι.	τοῖς πρώτοις ἀγῶσι ἐὰν σφαλῶσι τὴν  ἐλπίδα τοῦ φόβου ἔχουσι.
νικῶν μὲν οὐκ ἂν θαυμάζοιο.	εἰ νικῴης μὲν οὐκ ἂν θαυμάζοιο.
χρηστοὺς μὲν ὄντας ἐτίμων.	εἰ μὲν εἶεν χρηστοὶ ἐτίμων.

5) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΗ

Αναλύεται σε δευτερεύουσα εναντιωματική πρόταση.

α) εἰ καὶ + οριστική ή ευκτική, ἂν καὶ + υποτακτική (πραγματικό)

β) καὶ εἰ + οριστική ή ευκτική, καὶ ἂν + υποτακτική για καταφατική κύρια πρόταση — οὐδ’ εἰ + οριστική ή ευκτική, οὐδ’ ἂν + υποτακτική για αποφατική κύρια πρόταση (πιθανό ή αδύνατο)

ΣΗΜ. Η έγκλιση της υπόθεσης εξαρτάται από την απόδοση.

ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ	ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
α) δημοκρατίας οὔσης οὐκ ἔστι παρρησία.	εἰ καὶ ἔστι δημοκρατία οὐκ ἔστι παρρησία.
β) τῶν ἀθλητῶν δὶς τοσαύτην ρώμην λαβόντων οὐδὲν ἂν πλέον γένοιτο τοῖς ἄλλοις.	καὶ εἰ λάβοιεν οἱ ἀθληταὶ δὶς τοσαύτην ρώμην οὐδὲν ἂν πλέον γένοιτο τοῖς ἄλλοις.

6) ΤΡΟΠΙΚΗ

Δεν αναλύεται σε δευτερεύουσα πρόταση.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΡΟΤΑΣΗ

Αναλύω ΜΕΤΟΧΗ σε Δευτερεύουσα Πρόταση

1.       Η επιθετική μετοχή αναλύεται σε δευτ. αναφορική πρόταση ως εξής: Ι.  Βάζω τη δεικτική αντωνυμία ούτος – αύτη – τούτο στη «θέση» (γένος – αριθμό – πτώση) της μετοχής.  ΙΙ.  Ανοίγω τη δευτ. αναφορική πρόταση με την αναφορική αντωνυμία ος-η-ο στην ανάλογη ονομαστική ΙΙΙ.  Βάζω το ρήμα από το οποίο παράγεται η μετοχή σε α. Οριστική εάν έχω Α.Ε. β.  Ευκτική εάν έχω Ι.Ε..  Ο χρόνο του ρήματος καθορίζεται από τη μετοχή και το πρόσωπο του ρήματος από το νόημα (ή αλλιώς : τη σύνταξη)

2.       Η κατηγορηματική μετοχή αναλύεται σε δευτ. ειδική πρόταση ως εξής: Ι. Εισάγω δευτ. ειδική πρόταση με «ότι» ή «ως» ΙΙ.  Βάζω το ρήμα στο οποίο ανήκει η μετοχή σε α. Οριστική εάν έχω ΑΕ  β. Ευκτική εάν έχων ΙΕ. [Για το χρόνο και το πρόσωπο του ρήματος βλ. επιθετική μετοχή].

3.       Η τελική μετοχή αναλύεται σε δευτ. τελική πρόταση ως εξής: Ι. Εισάγω δευτ. τελική πρόταση με ίνα (όπως-ως) ΙΙ. Βάζω το ρήμα στο οποίο ανήκει η μετοχή σε  α. ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΑΟΡΙΣΤΟΥ εάν έχω ΑΕ.  β. ΕΥΚΤΙΚΗ ΑΟΡΙΣΤΟΥ εάν έχω ΙΕ.  [Προσοχή:  Η ίδια η τελική μετοχή βρίσκεται πάντα σε χρόνο ΜΕΛΛΟΝΤΑ].  Το πρόσωπο του ρήματος καθορίζεται από το νόημα-σύνταξη.

4.       Η Χρονική μετοχή αναλύεται σε δευτερ. ΧΡΟΝΙΚΗ πρόταση.  α. Η χρονική μετοχή Ενεστώτα αναλύεται σε δευτ. χρονική πρόταση με ότε (ως) + Οριστική Ενεστώτα (από ΑΕ) ή Παρατατικού (από ΙΕ)β. Η χρονική μετοχή αορίστου αναλύεται σε δευτ. χρονική πρόταση με επεί + οριστική αορίστου.  Το πρόσωπο του ρήματος καθορίζεται από το νόημα (ή αλλιώς: τη σύνταξη)

5.       Η αιτιολογική μετοχή αναλύεται σε δευτερ. αιτιολογική πρόταση ως εξής:  Ι.  Εισάγω δευτ. αιτιολογική πρόταση ως εξής: Ι. Εισάγω δευτ. αιτιολογική πρόταση με το «επεί» (για μετοχή αδιάφορης αιτιολογίας), με το «ότι» (για μετοχή αντικειμενικής αιτιολογίας που συνοδεύεται από άτε-οιον-οια), με το «ως» (για μετοχή υποκειμενικής αιτιολογίας, που συνοδεύεται με από το «ως»).  ΙΙ. Βάζω το ρήμα στο οποίο ανήκει η μετοχή σε : α. Οριστική εάν έχω ΑΕ β. Ευκτική εάν έχω ΙΕ.  Ο χρόνος του ρήματος καθορίζεται από τη μετοχή και το πρόσωπο από τη σύνταξη – νόημα.

6.       Η υποθετική μετοχή αναλύεται σε δευτ. υποθετική πρόταση.  το πώς θα εισάγεται η δευτ. υποθετική πρόταση (εί ή εάν) και το πώς θα εκφέρεται (οριστική-ευκτική-Υποτακτική) εξαρτάται από την δεδομένη απόδοση κάθε φορά.  Για το χρόνο και το πρόσωπο της μετοχής, πράττω όπως προηγουμένως.

7.       Η εναντιωματική μετοχή αναλύεται σε δευτ. εναντιωματική πρόταση.  Για αυτήν λειτουργώ όπως στις υποθετικές προτάσεις.

ΠΩΣ μετατρέπω δευτ. πρόταση σε ΜΕΤΟΧΗ;

1ον : ΤΑΔΕ το ρ. της πρότασης που θέλω να κάνω μετοχ΄΄η

2ον : ΤΑΔΕ το υποκείμενο του

3ον : Έχει το υποκ. αυτό κάποια συντακτική «δουλειά» στην Κ.Πρ.;

i.              Εάν έχει, κάνω συνημμένη μετοχή

ii.             Εάν όχι, κάνω ΑΠΟΛΥΤΗ